Тўлқинлар туғёнин кузатасан жим

Умрим чорбоғи Умрим чорбоғига сизни чорладим, Шоядки, сайридан топсангиз ҳузур. Гули хушнуд этса, ҳосил муродим, Тикани ранжитса, тутасиз маъзур. Чорбоғим жилоси, қалбим қўридан, Дардимнинг ранги бор ҳар япроғида. Наботот яшнаркан қуёш нуридан Чақмоқ зарбини ҳам туяр гоҳида. Кулдан холи эмас яллиғланган чўғ, Кўпикдан холимас тўлқинланган сув. Армон тош отмаган бирор орзу йўқ, Ишқ йўқдир ҳижрондан […]

Давомини ўқиш

ЁЗКЕЧУВЛИК ЙЎЛБАРС

Қатор қисса ва романлар муаллифи Сойим Исҳоқ маҳоратини намойиш этувчи “Кўклам адоғида куз” романида бутун Туркистонга донғи кетган, Жиззах вилоятидаги Ёзкечув қишлоғидан чиққан тарихий шахс Саримсоқ полвоннинг бошидан кечирганлари тасвирланади. Саримсоқ полвон романдаги бош қаҳрамон, қолган барча тимсоллар, тасвирланган саҳналар, қаламга олинган воқеа-ҳодисалар унинг табиатини, шахсиятидаги сифатларни очишга қаратилган. Айни пайтда, ёзувчи ўқувчини туркийларнинг алп […]

Давомини ўқиш

“КЕЛМИШ ЭДИМ ЎЗГА БИР ЖАІОНА”

Дунё адабиёти тажрибасида ёзувчиларнинг ўзларини ўйлантираётган, ташвишга солаётган муаммоларни турли рамзлар, поэтик воситалар ёрдамида тасвирлаш, баён қилиш услуби бор. Баъзи адиблар ўз замонидаги муаммоларни фантастик услубда ёритса, айрим ижодкорлар тарихий-қиёсий услуб орқали ифодалайди. Ана шундай бадиий усуллардан бири, асар қаҳрамони хаёлий-утопик бир мамлакатга тушиб қолиши ва шу мамлакатдаги ижтимоий, сиёсий ва шахсий муносабатлар воситасида муаллиф […]

Давомини ўқиш

Тийра тунда ойнинг гардиши

Гўзаллик Гўзаллик ҳамиша этар маҳлиё, Ҳеч кимса ундан юз бурмагай, асло. Ул покдир, тушмагай, тубан чоҳга ҳеч, Бизни эзгуликка чорлар эрта-кеч. Дил фараҳ, оромга интилса магар, Гулгун туйғулардан ясаб гулчамбар, Ғаму андуҳларни инкор этарак, Хоксор тупроқ сари талпинса юрак, Жаҳолатни ҳайдаб, гуноҳни ҳайдаб, Файзиёб, мунаввар орзулар қайнаб, Кўз очиб юмгунча гўзаллик изни, Андуҳ ғуборидан поклайди […]

Давомини ўқиш

ДИЛГА ЁРУҒЛИК ЭЛТГАН АСАРЛАР

Кўнгил… Бу мулкда нималар бор? Қарамоққа, эшитмоққа вақтингиз борми уни? Орзу-армонга макон бу қўрғонда топганларингиз нима-ю, йўқотганларингиз нима? Қачон охирги марта ўзингиз билан ўзингиз қолгансиз? Дил билан дилдан ҳамсуҳбат бўлганмисиз? Сержилва, серғалва бу дунё-ю дундан ортиб, ортда қолган йўл ҳақида ўйлаганмисиз? Хаёлни ҳам ҳаётга боғлаб қўядиган, тушларни-да чирмаб турадиган бу ташвишлардан бир лаҳзага бўлса-да қутулиб, […]

Давомини ўқиш

ШЕЪРИЯТ ВА РАНГТАСВИР – ЭГИЗ САНЪАТЛАР

Аслида, санъат ижодкор қалбу онгида кечган ҳис-туйғу ва ғоянинг бадиий ифодаси ўлароқ яхлит ҳодиса эса-да, биз уни турларга ажратишга одатланганмиз. Албатта, санъатни турларга ажратиб таснифлаш маданий ҳаётимизда жудаям зарур. Аммо на ижодкор ва на талабгор (ўқувчи, томошабин, тингловчи ва ҳоказо) санъат турларининг яхлит ҳамда уйғун ҳодиса эканини унутишга ҳақли. Зеро, чин асарнинг ҳассос яратувчиси оламни […]

Давомини ўқиш

НЕОМИФОЛОГИК ОБРАЗ ТАЛҚИНИ

Рус адабиётшунослигида В.М.Жирмунский шарҳи ва сўзбошиси билан “Доктор Фауст ҳақида афсоналар” деб аталган каттагина китоб ёзилган. Китобда жамланган материаллардан маълумки, Доктор Фауст ва Мефистофель ҳақидаги асарнинг туб замини немис халқ оғзаки ижоди билан боғлиқ. Шайтон образи дунё халқлари адабиётида турфа номлар билан атаб келинади. Мазкур образнинг бадиий генезиси аслида диний манбаларга бориб тақалади. Хусусан, “Қуръони […]

Давомини ўқиш

«ЎЗБЕК ХАРАКТЕРИ»

ёхуд руҳоний ва нафсоний мунозара ичида яшаётган инсон образи Ўзбекистон халқ ёзувчиси Шукур Холмирзаевнинг 1987-1988 йилларда “Шарқ юлдузи” ва “Ёшлик” журналларида эълон қилинган туркум ҳикоялари ўша даврда ўзига хос адабий портлаш бўлди. Бу туркумга мавзу, тасвир, услуб нуқтаи назаридан адиб ижодида алоҳида ўрин тутган “Яшил “Нива”, “Устоз”, “Хумор”, “Ҳайкал”, “Йиғи”, “Хоразм, жонгинам…”, “Ўзбек характери”, “Ҳукумат” […]

Давомини ўқиш

“ХАМСА” ВА ҚИССА

Эпик жанрлар таснифида қисса романдан кейин туриши маълум. Аммо бадиий адабиётга қадар ҳам муайян шакл-мазмунда мавжуд бўлгани, замон-макон нуқтаи назаридан шарқ ва ғарб адабиётини бирдек қамраб олиши, ҳам фольклор, ҳам ёзма адабиёт жанри сифатида мустақил шаклларига эгалиги, жанр канонларининг ўзига хослиги билан қисса ва хамса достонлари муносабати романга нисбатан аниқроқ, қадимийроқ дейиш мумкин. Айни нуқтаи […]

Давомини ўқиш

ЮРАКНИ УЙҒОТГАН СЎЗЛАР

Эшқобил Шукур шеърларида сўзлар янги жилоларини намойиш этади. У сўзлардан завқланади. Бошқаларга ҳам ўзи ҳис қилган шу завқни юқтиради. Тилшунос, адабиётшунос, шоир, адиблар сўз тўғрисида кўп фикрлар билдиришган. Аммо, шу пайтгача ҳеч ким “сўз – тилнинг ҳужайраси” демаган. Эшқобил Шукур кўпчилик эътиборидан четда қолган шу ҳодисага назар ташлади. Аниқроғи, у бу муҳим ҳақиқатни жуда нуктадонлик […]

Давомини ўқиш