“Ҳайрат ул-аброр”да ўзлик масаласи

Алишер Навоийнинг “Ҳайрат ул-аброр” асарини ҳам жаҳон фалсафаси ва бадиий ижодий контекстида, хусусан Суқрот, Афлотун каби антик давр, Гегель, Шопенҳауэр каби янги давр ва, табиийки, Шарқ адабиёти ва ислом фалсафаси билан боғлиқликда кўриш лозим. Албатта, бир мақола доирасида бу имконсиз. Шу сабабдан биз фақат умумий мулоҳазалар билан чекланамиз. “Хамса”нинг биринчи достони “Ҳайрат ул-аброр”нинг танланиши хусусида […]

Давомини ўқиш

Она ер соғинчи

Тошкентнинг Эски шаҳар қисмидаги Ҳазрати Имом мажмуасига ҳар сафар дилимда ифтихор билан келаман. Боиси шу мажмуага ярашиб тушган Тиллашайх мачити тарихи билан оиламизнинг тарихи қўшилиб кетганидир. Кўнглимда фахр уйғотадиган яна бир туйғу менинг боболарим Тилла Шайх бува ҳамда Саидазим Муҳаммадбой ўғли, шунингдек, укам Ҳожиакбар Шайхов билан боғлиқ. Ўйлаб қарасам, укамнинг ёзувчи бўлиб адабиётда ўз ўрнини […]

Давомини ўқиш

ҚАРДОШ ХАЛҚЛАР МАҚОЛЛАРИДА ОБРАЗЛАР ФУНКЦИЯСИ

Мақоллар поэтикаси масаласи муҳим ва мураккаб бўлиб, бу жанрнинг ихчам шаклга эга эканлиги, айни пайтда ижтимоий-фалсафий мазмуни теранлиги билан ажралиб туради. Бу мураккаблик ихчам шаклда чуқур мазмунни ифодалаш билан боғлиқ. Мақоллар бадииятига оид айрим изланишлар фольклоршуносликда мавжуд бўлса-да, ўзбек ва қирғиз халқ мақолларини қиёслаш асносида бадиият масаласига алоҳида тўхталган тадқиқотлар яратилмаган. Мақоллар поэтикаси ҳақида сўз […]

Давомини ўқиш

ДРАМАТУРГИЯДА МИЛЛИЙ ҚАДРИЯТЛАР ТАЛҚИНИ

Табиийки, ҳар бир халқнинг, миллатнинг маданияти, санъати, жумладан, театр санъати ҳам ўзига хос бўлади. Унда ўша миллатга хос муаммолар, мавзулар, воқеалар ва тақдирлар акс этади. Тарихдан биламизки, ўтган асрда профессионал шаклга кирган ўзбек театри қанчадан-қанча бадиий баркамол асарларни саҳнага қўйди. Уларнинг кўпчилиги ҳам бадиий, ҳам ғоявий, ҳам композицион жиҳатдан мукаммал даражадаги асарлар эди. Бироқ ҳаммаси […]

Давомини ўқиш

“…УЛ САРВИ ГУЛРЎ КЕЛМАДИ” ҒАЗАЛИ ТАҲЛИЛЛАРИ ТАДҚИҚИ

Алишер Навоийнинг олимларимиз томонидан энг кўп тадқиқ этилган ғазалларидан бири “…Ул сарви гулрў келмади” ғазалидир. У кўп ўрганилгани жиҳатидан “Қаро кўзум…” ғазалидан кейин иккинчи ўринда, ўрганилиш тарихининг чуқурлиги жиҳатидан эса биринчи ўринда туради. Агар “Қаро кўзум…” ғазалининг тадқиқ этилиши қирқ йиллик тарихга эга бўлса, “…Ул сарви гулрў келмади” ғазалининг ўрганилиши эллик йиллик тарихга эга. Биз […]

Давомини ўқиш

ТАРИХИЙ ЖАРАЁН ВА ИЖОДКОР

Абдулла Қодирий, Чўлпон ва Ойбек ўзбек романчилик мактабининг асосчилари саналиб, ҳар бири феномен сифатида адабиётда ўз ўрни ва мақомига эга. Ҳар бир ижодкор алоҳида индивидуал ва бетакрор шахс бўлгани сингари, уларнинг романлари ҳам бир-бирига ўхшамайдиган адабий ҳодисадир. Ижодкорлар бир замонда ва деярли бир шароитда яшаган бўлишига ва яқин мавзуга қўл урганига қарамай такрорийликдан сақлай олишган. […]

Давомини ўқиш

БУГУНГИ ТАНҚИДЧИЛИК ВА АДАБИЙ САВИЯ

Бугунги танқидчилик ва адабий савия мавзусида баҳс бўлса, назаримда, уч томон – ёзувчи, мунаққид ва китобхон тахминан шундай суҳбат қурган бўлишарди. Китобхон: – ХХ аср танқидчилиги мисолида айтадиган бўлсак, ана шу катта давр оралиғида, адабий жараённинг фаол иштирокчиси сифатида, айтинг-чи, танқидчилигимиз ўз ривожида нималарга эришди-ю, нималарни бой берди? Мунаққид: – Ўзбек адабиёти нималарга эришган бўлса, […]

Давомини ўқиш

Тафаккур тож бўлса,ҳеч тушмас бошдан

   Эҳтиром Меҳру муҳаббатдан сўз очсалар гоҳ, Бағри кенг қай юрт, деб, излаб қолсалар. Дунёни бир сирдан этмоқ-чун огоҳ, Кўнглимдан бир ғурур кўкка юксалар. Қайдадир ўқидим, офтоб ҳaм азал, Меҳрдан тафт олиб тураркан қалқмай. Ўзбегим меҳридай меҳр кўрмадим, Оламнинг қай бурчи, четига боқмай. Тўғри, ҳaр ким учун ўз эли буюк, Гоҳ ўзни санаб ҳaм кўрдим […]

Давомини ўқиш

“ШАРҚ ЮЛДУЗИ”ДА КЕЧГАН КУНЛАРИМ

Ҳафиз Абдусамадов Ҳафиз аканинг журналга келишидан очиғини айтганда, ҳеч ким хурсанд бўлгани йўқ. Аммо буйруқ шундай, бажарилиши шарт. Ҳафиз ака бор-йўғи бир ярим йил ишлади. Бироқ шу қисқа муддат ичида у ҳаммага меҳрибон, тўғрисўз киши сифатида кўнглимизда қолди. Биринчи танишув йиғилишимиздаёқ: “Ортиқ Абдуллаев Озоднинг шогирди сифатида ишга келган (у киши мени Мирмуҳсин ака билан қадрдон […]

Давомини ўқиш

“ИЛМДАН ЎЗГА НАЖОТ ЙЎҚ”

Бу оташин каломни айтган, ҳаётида унга ишониб, тажрибаси билан тасдиқлаган мўътабар зот Муҳаммад ибн Исмоил Бухорий ҳазратлари 810 йил 20 июлда Бухорои шарифда таваллуд топди. Отаси Хўжа Исмоил ўз даврининг йирик олимларидан бўлиб, ҳадис илми билан шуғулланган. Муҳаммад икки ёшида отаси вафот этади ва акаси Аҳмад билан онаси тарбиясида қолади. Улар яшаган Бухоро яқинидаги Пойкент […]

Давомини ўқиш