Category Archives: Адабиётшунослик

НАСИМ ОЧИЛОВ: БАХШИЛАРИ БАРХАЁТ МАСКАН.

  Халқ бадиий тафаккурининг сарчашмаси ҳисобланган фольклор намуналари республикамизнинг бир қатор ҳудудларида бўлгани каби Қашқадарё воҳасида ҳам анъанавий ижро хусусиятлари сақланган ҳолда етиб келган. Фольклорнинг кўплаб ижодкорлик ва ижрочилик намуналари воҳада тарқалган бўлса-да, улар ҳудудий жиҳатдан бир хилда оммалашмаган. Бундай…

КЎНГИЛ ГАНЖИНАСИДАГИ ҲАҚИҚАТ

Ўзбекистон Марказий давлат архивида сақлана- ётган дастхатлари Фурқатнинг моҳир хаттот бўлга- нини кўрсатса, “Зубдат ул-ҳукамо” (“Ҳакимларнинг сараси”) дея шуҳрат қозонгани унинг фаолияти нечоғлиқ серқирра эканини, табобатда ҳам камолга эришганини тасдиқлайди.

КЎНГИЛ ГАНЖИНАСИДАГИ ҲАҚИҚАТ

КЎНГИЛ ГАНЖИНАСИДАГИ ҲАҚИҚАТ

Ўзбек миллий уйғониш адабиётини Зокиржон Фурқат ижодий меросидан айри тасаввур этиш маҳол. Зотан, ХIХ аср иккинчи ярмида миллий ўзликни англаш, истибдодга қарши исён, эрк ва озодлик ғоялари дастлаб унинг асарларида бўй кўрсатди. Шоир юртнинг “куффор банди ичра сонсиз тугунда қолган”идан,…

“ОШНО ЮЛДУЗЛАРДАН ТЎКИЛАДИ НУР. . .”

“ОШНО ЮЛДУЗЛАРДАН ТЎКИЛАДИ НУР. . .”

Ёшликнинг гулгун чоғлари. Қалбим айни ишқ-муҳаббатга тўлган пайтлар. Қайсидир гўзалнинг муҳаббати бутун жисмимга аланга ёққан. Ўша гўзалнинг кўнглини топиш учун йўл ахтараман. Йўлларидан даста-даста гуллар билан кесиб чиқаман, у бўлса юрагимдаги сўнгги илинжни бир зардаси билан чилпарчин қилиб кетади. Тунлари…

БЕТАКРОР МАЪНАВИЙ ХАЗИНА

БЕТАКРОР МАЪНАВИЙ ХАЗИНА

Ҳаёт ҳақиқатларини образлар орқали бадиий ҳақиқатга айлантиришда санъатнинг бошқа турларига қараганда адабиёт анча фаол. Шунингдек, инсонларнинг ҳаётга, жамиятга қарашларини шакллантиришда, дунёни идрок этишда ҳам адабиёт санъатнинг бошқа турларидан алоҳида ажралиб туради. Бинобарин, инсонлар ҳаётига, дунёқарашига, тафаккури ва туйғуларига улкан янгиланишлар…

Зулф – сўфиёна истилоҳда олам рамзи

Зулф – сўфиёна истилоҳда олам рамзи

Зулфнинг маъноси сочдир, у ўтмиш адабиётида гесу, турра ёки кокил деб ҳам аталган. Зулф тасаввуфнинг муҳим истилоҳларидан бири бўлгани учун тадқиқотларда анчагина кенг шарҳланган. Жумладан, “Миръоти ушшоқ” (“Ошиқлар кўзгуси”) номли сўфиёна истилоҳларнинг изоҳли луғатида зулфнинг тасаввуфий маъноси ҳақида шундай дейилади:…

ЭЗГУЛИККА ЭШ КЎНГИЛ

ЭЗГУЛИККА ЭШ КЎНГИЛ

Навоий вилояти адабий муҳити ўзига хос жиҳатлари билан ажралиб туради. Бу ерда туғилиб, вояга етган, бугун самарали ижод қилаётганларнинг кўпчилиги рес­публика миқёсида танилган. Баҳриддин Садриддинов, Музаффар Жаҳон, Салима Умарова, Одил Ҳотамов, Ҳамдам Эшонқулов, Раҳим Қодир, Жалолиддин Юсупов, адабиётшунос олим профессор…

“БОЙЧЕЧАК” ­­– БАҲОР ҚЎШИЈИ. . . МИ?

“БОЙЧЕЧАК” ­­– БАҲОР ҚЎШИЈИ. . . МИ?

Сўз санъатининг қадимий тур ва жанрлари қоришиқ ҳолда инсон нутқи шакл­ланиши биланоқ унинг қалб истаклари сабабли юзага келган. Халқ оғзаки ижоди халқ томонидан яратилиб, даврлар оша яшаб келаётган турли кўринишдаги бадиият намуналаридир. Халқимизнинг кўп асрлик тарихи давомида эртак, достон, қўшиқ,…

ЧАВАНДОЗ ҚАМЧИСИДАН ЧАҚНАГАН ҚИССА

ЧАВАНДОЗ ҚАМЧИСИДАН ЧАҚНАГАН ҚИССА

Cўз санъати ўзини бадиий образлар орқали намоён қилади. Бадиий образ эса кўзгуга қараб ўз аксимизни кўрганимиз каби ижодкор руҳиятидаги бизнинг аксимизга ижодкор томонидан берилган холис қарашдир. Бадиий образда характер ёки борлиқнинг яхлит тасвири тўлалигича ва бор мураккабликлари билан ижодкор онги…

МАҲМУД ШОИР СЎЗИНИНГ  ЖАРАНГИ

МАҲМУД ШОИР СЎЗИНИНГ ЖАРАНГИ

Бадиий асарни тушуниш, англаш, ҳис этиш, унинг гўзаллигини сезиш, таъсирини туйиш, бошқаларга юқтириш, ёлғизликда эслаш – ҳар бир инсонда кечадиган индивидуал руҳий ҳолат, албатта. Бироқ англанган, тушунилган, хаёл уфқида акс этган гўзалликни тушунтириш, унинг беғуборлиги ва таъсир қувватини англатиш, завқ-шавқ…